Dnia 1 października 1791

„Dnia 1 października 1791 roku Stanisław August pisał do Debolego „Z Wiednia tyle wiemy, że Potemkin gęsto pisuje do generała artylerii (Szczęsnego Potockiego], że ten mocno żąda pojednania naszego z Moskwą, ale że przecie nie żąda wnijścia wojska moskiewskiego w Polskę"138. Trudno dociec, czy zapewnienie to było przejawem niezmiernej naiwności politycznej Stanisława Augusta, czy też przekazane zostało Debolemu w złej wierze (aby nie zamącić perspektyw upragnionego przez króla powrotu czołowych opozycjonistów do kraju). W każdym razie Potocki i Rzewuski w kwestii „wnijścia wojska" zajmowali stanowiska zupełnie przeciwne temu, które imputował im Stanisław August. W momencie, gdy król ekspediował swój list do Petersburga, generał artylerii i hetman polny wyruszali właśnie przez Galicję w drogę do Jass, utrzymując zresztą cel swojej podróży w ścisłej tajemnicy. Potemkin zmarł jednakże przed ich przybyciem. Zmieszani i zdezorientowani, zatrzymali się w pobliżu głównej kwatery rosyjskiej w Mołdawii, oczekując na dalszy rozwój wypadków.
Położenie ich było rzeczywiście trudne, gdyż wraz ze śmiercią Potemkina cały układany od kilku miesięcy plan rekonfederacji antykonstytucyjnej w Polsce, wspieranej przez wojska imperatorowej — tak pozornie już bliski realizacji — stracił głównego i jedynego właściwie promotora. Zmiana sytuacji politycznej w Rosji, która nastąpiła po zgonie ks. Taurydzkiego, zdezaktualizowała dotychczasowe kontakty polityczne malkontentów z dworem petersburskim. Czuli się bezradni i osamotnieni, nie bardzo pojmując, że właśnie śmierć Potemkina, uwalniająca Zubowa od lęku przed potężnym konkurentem politycznym, była przełomem urealniającym przyszłą interwencję dworu petersburskiego w Rzeczypospolitej. Nowa sytuacja była zbyt jeszcze świeża i nie skrystalizowana, aby Potocki i Rzewuski mogli od razu zorientować się, gdzie szukać odpowiednich protektorów na dworze petersburskim.“(9)